رابطه احساس و منطق

 In نوشته‌های عمومی

احتمالاً شما هم بارها و بارها با شکست در برنامه‌ریزی‌های خودتان مواجه شده‌اید. تصمیم گرفته‌اید روزی یک ساعت پیاده‌روی کنید، چند صفحه کتاب بخوانید و کمتر وقتتان را پای اخبارهای نامربوط بگذرانید تا بتوانید بر اعصابتان مسلط باشید! تصمیم گرفته‌اید لباس‌های خود را وسط خانه بر زمین نیاندازید، نوشابه را کنار بگذارید، انقدر شکلات نخورید و کمتر وقت خود را صرف گشت و گذار در صفحه‌ی شخصی افراد در شبکه‌های اجتماعی کنید!

اما امان از وسوسه! چقدر زود رژیممان را زیر پا میگذاریم، چقدر زود حوصله‌یمان از برنامه‌ای که ریخته ایم سر میرود، چقدر زود به شبکه‌های اجتماعی برمی‌گردیم، چقدر سریع کنترل تلویزیون را در دست می‌گیریم و چقدر زود سرد میشویم! علتش چیست؟ شاید با دانستن علت حداقل نفسی راحت بکشیم و تکلیفمان را با خودمان بدانیم! مدتی قبل در مقاله‌ای با عنوان چالشی در مورد عادات بد شما را دعوت به پاسخ‌دادن به چالشی در این مورد کرده بودم. پاسخی برای این چالش یافتید؟

دعوتی مجدد برای چالش عادات بد

از شما می‌خواهم قبل از ادامه بحث اگر تمایل دارید ذهن خود را به چالش بکشید، چند دقیقه‌ای وقت بگذارید و نگاهی به این مقاله بیاندازید. این‌کار باعث می‌شود به ایده‌های جدیدی دست پیدا کنید، ذهن خود را آماده کنید و زمینه‌ی پیشرفت شخصیتی را در خود پدید آورید. پس همین حالا مطالعه کنید: چالشی در مورد عادات بد

دو نیمه در وجود ما

شاید با ساعت کلاکی هنوز آشنایی نداشته باشید. ساعت کلاکی یک محصول تجاری تولید شده توسط یک دانشجوی خلاق است که علاوه بر ساعت و زنگ از دو چرخ بزرگ و مقاوم نیز بهره می‌برد. بله چرخ! شما ساعت را کوک می‌کنید و بروی میز کنار تختتان میگذارید.‌وقتی ساعت شروع به زنگ زدن می‌کند،‌ در عین حال شروع به فرار از دست شما نیز می‌کند. وای، با چه صحنه‌ای روبرو خواهید شد! ساعت زنگ می‌زند و شما با لباس خواب روی زمین به دنبال ساعتِ درحال فرار و لعنت فرستادن به مخترع این ساعت هستید.تقابل عقل و منطق

ما به طور بنیادین دارای دو نیمه از شخصیت هستیم و این برایمان کاملاً طبیعیست. ما از دو نیمه احساسی و منطقی تشکیل شده‌ایم. نیمه منطقی ما می‌خواهد ساعت ۶ صبح از خواب بیدار شود و بعد از ورزش و صبحانه، کمی مطالعه کند و با نشاط به سر کار راهی شود. اما نیمه احساسی‌مان چطور؟ او شب قبل از خواب عقل شما را تائید می‌کند. گویا کاملاً موافق صبح بیدار شدن است و برایش هیجان کافی را به همراه خواهد داشت. اما صبح…نیمه‌ی احساسی وجود ما وقتی صدای زنگ ساعت را می‌شنود حاضر است همه‌چیز را فدا کند تا بتواند فقط چند دقیقه بیشتر بخوابد… تمام فکر و خیالات دیشب را کنار می‌گذارد و پتو را بر روی سر شما می‌کشد.

ما همیشه در حال کشمکش بین این دو نیمه از شخصیت خودمان هستیم. با این اوصاف ساعت کلاکی به کمک نیمه منطقی ما می‌آید تا بر نیمه احساسی‌مان غلبه کنیم. ساعت کلاکی کمک می‌کند تا بر روی تصمیماتی که از قبل گرفته‌ای پایبند بمانیم و به برنامه‌های خود پایبند بمانیم. اما آیا می‌توانیم همیشه از ساعت کلاکی کمک بگیریم؟ نه، اینطور نیست.

شخصیتِ دو نیمه‌ی ما ریشه‌ای طولانی دارد.حتی افلاطون هم حدود ۲۵۰۰ سال پیش صراحتاً به این موضوع اشاره کرده است. این مساله در روانشناسی امروز کاملاً پذیرفته شده و مقبول است که ذهن ما از دو سامانه مستقل برخوردار است. نیمه منطقی و نیمه احساسی…اجازه بدید بحث را ادامه دهیم تا پاسخی نیز برای چالش عادات بد پیدا کنیم.

فیل و فیل‌سوار

تشبیه عقل و احساسیک روانشناس معروف که اسمش مهم نیست! برای این مساله تشبیه زیبایی آورده که من سعی می‌کنیم از این تشبیه استفاده کنم. او می‌گوید نیمه احساسی ما مانند یک فیل و نیمه منطقی ما مانند فیل سوار است. فیل‌سوار بر روی فیل نشسته، افساری در دست دارد و به ظاهر بر همه‌چیز کنترل دارد. به نظر همه‌چیز مرتب است و او رهبر فیل است. اما حقیقت اینطور نیست. هروقت فیل ۶ تنی و فیل‌سوار ۷۰ کیلویی بر سر مسیری باهم به توافق نرسند قطعاً فیل‌سوار بازنده خواهد بود! فیل با آن جثه عظیمش اگر نخواهد، به هیچ وجه تسلیم افسار چند گرمی فیل‌سوار نخواهد شد!

همه شما با این موقعیت آشنایی دارید. وقتی که تصمیم ترک سیگارتان را شکسته‌اید، وقتی کلاس زبان‌تان را رها کرده‌اید، وقتی پرخوری کرده‌اید و رژیمتان را زیر پا گذاشته‌اید… این موقعیت‌ها برایتان آشنا نیستند؟

نیمه‌ی احساسی ما

ضعف فیل‌ وجودِ ما واضح است. او حوصله ندارد و دنبال پاداش‌های فوری است. او نمی‌تواند صبر کند تا شما هیکلی متناسب بدست آورید، بلکه ترجیح می‌دهد همین حالا بستنی را بازکند و میل کنید! معمولاً وقتی تلاشها برای یک تغییر خوب و موفقیت با شکست مواجه می‌شوند تقصیر فیلِ وجود ماست. چرا که فیل‌سوار ما قدرت مقابله و رام کردن فیل را ندارد. او دلایل کافی برای کارهای خود دارد، اما به گوش فیل نمی‌رود!

فیل سوار (نیمه‌ی منطقی وجود ما) فقط برای مدت کوتاهی می‌تواند مسلط بر فیل باشد، او را در کنترل خویش درآورد و در مسیر صحیح هدایتش کند. اما نمی‌تواند تا ابد بر فیل کنترل داشته باشد. بالاخره به نقطه‌ای از مسیر خواهد رسید که فیل با او مخالفت خواهد کرد. اما این هم تمام ماجرا نیست.

نیمه‌ی منطقی ما

ویژگی‌های فیل سوار (یا همان نیمه‌ی منطقی شخصیت ما) فکر کردن و اندیشیدن است. آینده نگری، برنامه‌ریزی و گذشت از لذت‌های فوری برای آینده، همه و همه از خصوصیات فیل‌سوار یا همان نیمه‌ی منطقی شخصیت ما هستند. اما فکر نکنید همیشه این فیل‌سوار است که دستاوردهای ارزشمند را به‌بار می‌آورد.در واقع فیل‌سوار هم نقطه ضعف‌های غیر قابل چشم پوشی‌ خودش دارد. او تمایل دارد زیاد فکر کند و در مورد مسائل تجزیه و تحلیل انجام دهد. شاید برای شما هم پیش آمده باشد که برای انتخاب یک سس و یا یک بسته دستمال کاغذی زمان زیادی را صرف تردید کرده باشید. حداقل برای من بارها پیش آمده! 

ویژگی‌های مثبت احساسات

ویژگی مثبت احساساتهمانطور که اشاره کردم این فیل‌سوار نیست که همیشه دستاوردهای ارزشمند را به بار می‌آورد. بلکه احساس در دست فیل است. عشق، شفقت، همدردی، وفاداری، از خود گذشتگی‌های مادرانه، یاری‌های برادرانه و هرآنچه فکر در مقابل آنها ساکت است و حرفی برای گفتن ندارد از نیمه‌ی احساسی (یا همان فیل وجود ما) سرچشمه می‌گیرند. گاهی تردید آنقدر فرصت انتخاب را از شما می‌گیرد که خود، یک مانع جدی برای شما به حساب می‌آید.

گاهی بخشندگی‌ها، یاری‌های بدون منطق و احساسات ما هستند که فرصت‌هایی ارزشمند را در آینده برایمان پدید می‌آورند. ذهن و فکر همیشه نمی‌تواند همه‌چیز را درنظر بگیرد. گاهی برخی محاسبات ریز و درشت از زیر دست فیل‌سوار یا همان نیمه‌ی منطقی وجود ما در می‌روند و این تنها احساسات است که باعث می‌شود ما دست به انتخابی درست بزنیم. زمانی را در نظر بگیرید که پدر شما بدون حساب‌ و کتاب‌های منطقی، به شخصی کمکی ارزشمند کرده و حالا اوست که دست شما را به عنوان جبران گذشته می‌گیرد.

تعادل بین عقل و احساس

شما برای دستیابی به موفقیت در کارها نیاز به هردوی این دو بخش دارید. شما فکر و درایت فیل‌سوار را برای جهت‌یابی نیاز خواهید داشت و همینطور محتاج انرژی و انگیزه فیل خواهید بود. پس توجه شما باید به هر دو نیمه خودتان جلب باشد. ‌یک فیل بی‌حوصله و یا یک فیل‌سوار مردد که به دور خودش می‌چرخد هرکدام می‌توانند آسیب‌رسان باشند و مانعی جدی برای شما به‌حساب بیایند. اما وقتی فیل و فیل‌سوار باهم همراستا و هم‌مسیر باشند، اتفاقات مثبت به سرعت رخ می‌دهند.

حل چالش عادات بد

نوبت آن است که به حل چالش عادات بد بپردازیم. نمی‌خواهم همه آنچه در بساط دارم را برایتان رو کنم، چرا که می‌خواهم در ادامه‌ی بحث‌های مرتبط با این موضوع نیز ذهن و فکرتان را به چالش دعوت کنم. اما بگذارید ارتباط این دو مطلب را یادآورد شوم.

ما برای اثرگذاری بر روی کارمندان خود، فرزندمان، همسر، مدیر و اطرافیان‌مان نیاز داریم هر دو نیمه‌ی شخصیتی آنان را مورد خطاب قرار دهیم. اگر فرزند شما در سنین پائین رو به سمت سیگار آورده، بیان دلایل منطقی و علمی نمی‌تواند اهرمی آنچنان قوی برای جلوگیری از او باشد. شما با دلیل و منطق تنها فیل‌سوار او را مخاطب صحبت‌های خود قرار می‌دهید. این درحالی است که فیل‌سوار (یا نیمه‌ی منطقی شخصیت او) کاملاً به دلایل شما ایمان دارد، اما چه کند که خودش نیز بر روی فیلی سوار است که منطق نمی‌شناسد.

ما باید یاد بگیریم که احساس و منطق را با هم همراه کنیم تا بتوانیم به اثر گذاری فوق‌العاده بالایی دست پیدا کنیم. برای این‌کار به شما توصیه می‌کنم مطالب ما را دنبال کنید، در موقعیت‌های مختلف به شیوه‌های اثر گذاری احساسات دقت کنید. همینطور با ما در ارتباط باشید تا از جدیدترین کارگاه‌های مهارتی ما در این زمینه مطلع شوید 🙂

همین حالا با دوستانتان به اشتراک بذارید
Recent Posts
Showing 3 comments
  • ش.رضایی
    پاسخ

    عالی و خوب

  • یاشار سلطانی
    پاسخ

    یه مطلب خوب دیگه

  • amir
    پاسخ

    خیلی خوب و عالی

Leave a Comment